ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಆಕಳಿ (Contagious Yawning) ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ.
ನೀವು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದೀರಾ? ನಿಮ್ಮ ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಕಳಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ನಿಮಗೂ ಆಕಳಿ ಬರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಯಾರಾದರೂ ಆಕಳಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕು, ನಮಗೂ ಆಕಳಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಆಕಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಓದಿದರೂ ಅಥವಾ ಯೋಚಿಸಿದರೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಆಕಳಿ ಬರುತ್ತದೆ!
ಈ ವಿಚಿತ್ರ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು “ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಆಕಳಿ” (Contagious Yawning) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸವಲ್ಲ; ಇದರ ಹಿಂದೆ ಮಾನವನ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆಯ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ರಹಸ್ಯ ಅಡಗಿದೆ.
ಆಕಳಿ ಎಂದರೇನು?
ಆಕಳಿ ಎನ್ನುವುದು ದೇಹದ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ದಣಿದಾಗ, ನಿದ್ರೆ ಬಂದಾಗ ಅಥವಾ ಬೇಸರವಾದಾಗ ಆಕಳಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಆಕಳಿಸುವಾಗ ನಾವು ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದು ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳ ಕಾಲ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದು ನಂತರ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಮೆದುಳಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಆಕಳಿ ಎಂದರೇನು?
ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಆಕಳಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಆಕಳಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಥವಾ ಕೇಳಿ ನಮಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಕಳಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ವರ್ತನೆ.
ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ – ಸಹಾನುಭೂತಿ
ಹಲವಾರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಆಕಳಿ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿ (Empathy) ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಸಹಾನುಭೂತಿ ಎಂದರೆ ಇತರರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಆಕಳಿಸಿದಾಗ, ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಕೂಡ ಅದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಿರರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳ ಪಾತ್ರ
ಮಾನವನ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ “ಮಿರರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳು” ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ನರಕೋಶಗಳಿವೆ.
ನಾವು ಯಾರಾದರೂ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಈ ನರಕೋಶಗಳು ಆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಾವು ಸ್ವತಃ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
ಯಾರಾದರೂ ನಗಿದರೆ ನಮಗೂ ನಗು ಬರಬಹುದು.
ಯಾರಾದರೂ ಅಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಮಗೂ ದುಃಖವಾಗಬಹುದು.
ಯಾರಾದರೂ ಆಕಳಿಸಿದರೆ ನಮಗೂ ಆಕಳಿ ಬರಬಹುದು.
ಇದು ಮಿರರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಆಕಳಿ ಬರುತ್ತದೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ.
ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 4 ರಿಂದ 5 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಹಾನುಭೂತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಜನರಿಗೆ ಇತರರ ಆಕಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ.
ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಗುಣ ಇದೆಯೇ?
ಹೌದು.
ಮಾನವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಆಕಳಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ:
ಚಿಂಪಾಂಜಿಗಳು
ನಾಯಿಗಳು
ತೋಳಗಳು
ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಆಕಳಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆಕಳಿಸುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಆಕಳಿ ಬಂದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥವೇ?
ಹಿಂದೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಕಳಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಕಲ್ಪನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಕಳಿ ಮೆದುಳಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಲೇಖನ ಓದುವಾಗ ನಿಮಗೆ ಆಕಳಿ ಬಂದಿದೆಯೇ?
ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಆಕಳಿ ಬಗ್ಗೆ ಓದುವುದು, ಚಿತ್ರ ನೋಡುವುದು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಆಕಳಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಆಕಳಿ ಬರಬಹುದು.
ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನಿಜವಾದ ಅನುಭವದಂತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಬ್ಬರು ಆಕಳಿಸಿದಾಗ ನಮಗೂ ಆಕಳಿ ಬರುವುದು ಕೇವಲ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಘಟನೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಮಾನವನ ಮೆದುಳು, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಆಕಳಿ ನಮಗೆ ನಾವು ಎಷ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವಿಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರರ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಉದಾಹರಣೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಯಾರಾದರೂ ಆಕಳಿಸಿದಾಗ ನಿಮಗೂ ಆಕಳಿ ಬಂದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಬೇಡಿ — ಅದು ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ಸಹಜ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ!